İSG Çalışma MerkeziAZF Toulouse: depodaki patlama
Ne oldu?
Eylül 2001'de Fransa'nın Toulouse kentinde AZF gübre tesisinin yaklaşık 300 ton amonyum nitrat depolanan bir hangarında patlama oldu. Olayda 31 kişi öldü, yaklaşık 2.500 kişi yaralandı, yaklaşık 30.000 konutta hasar oluştu.
Resmî 2006 raporu kimyasal bir kaza olarak değerlendirdi: klorlu bir bileşiğin (sodyum dikloroizosiyanürat) amonyum nitratla teması. Patlamanın nedeni ve sorumluluk tartışmalı kalmıştır; terör iddiası da ileri sürülmüş ancak kanıtlanmamıştır.
Yargı süreci: 2009'da ilk derece mahkemesi manslaughter (taksirle ölüme neden olma) için yeterli delil bulunmadığına karar verdi. 2012'de istinaf mahkemesi bu kararı bozdu: tesis müdürü üç yıl (ikisi ertelenmiş) hapis ve 45.000 avro, Total'in bağlı şirketi Grande Paroisse ise 225.000 avro (azami tutar) ceza aldı. Savunma temyiz yolunu açık tuttuğunu açıkladı.
Sorulması gereken sorular
- Amonyum nitrat ile uyumsuz kimyasallar (klorlu bileşikler gibi) fiziksel olarak ayrı ve karışması imkânsız biçimde depolanıyor muydu?
- Boşaltma, taşıma ve depolama prosedürleri alt işveren ve geçici çalışanlara da yazılı olarak anlatılmıştı mı?
- Depodaki tehlikeli madde envanteri ve yerleşim alanına mesafesi güncel risk değerlendirmesinde yer alıyor muydu?
- Çevre halkını da kapsayan acil durum planı ve tatbikat var mıydı?
Sahada önlem
- Uyumsuz kimyasal matrisi hazırlayın; amonyum nitrat gibi riskli maddeyi tamamen ayrı, işaretli depoda tutun.
- Boşaltma ve depolama için yazılı prosedür ve etiketleme; alt işveren ve yeni gelen çalışanlara işe başlamadan önce eğitim.
- Depoda atık/ürün karışımına izin vermeyin; süpürüntü ve döküntü için ayrı kontrol.
- Tesis çevresine etkisi olan acil durum planı hazırlayın ve ilgili kurumlarla birlikte tatbikat yapın.
Türkiye'de bugün karşılığı
- Kimyasal depolama ve etiketleme: Kimyasal Maddelerle Çalışmalarda Sağlık ve Güvenlik Önlemleri Hakkında Yönetmelik, sınıflandırma ve etiketleme mevzuatı (SEA).
- Büyük Endüstriyel Kazaların Önlenmesi ve Etkilerinin Azaltılması Hakkında Yönetmelik; 6331 sayılı Kanun md.10 ve md.11.
- İşverenin sorumluluğu: 6331 md.4; yargı süreçleri Türk Ceza Kanunu'ndaki taksirle öldürme ve yaralama hükümleriyle birlikte yürür.
Kaynaklar: Toulouse chemical factory explosion (Wikipedia) · The Local France, 24.09.2012
Eğitim amaçlıdır; resmî soruşturma raporu ya da mahkeme kararının yerine geçmez. Hatalı bir bilgi görürseniz info@isgcalisma.com adresine yazın.