Acil durum planı, ekipler ve tatbikat nasıl olmalı?
Acil durum planı, işyerinde yangın, patlama, kimyasal yayılım, doğal afet gibi bir olay çıktığında kimin ne yapacağını önceden yazıya döken plandır. Bu sayfada İşyerlerinde Acil Durumlar Hakkında Yönetmeliğe dayanarak planın nasıl hazırlanacağını, ekiplerin nasıl kurulacağını ve tatbikatın ne zaman yapılacağını anlatıyoruz.
Son mevzuat kontrolü: 21.10.2026
Kısaca
- İşveren dört ekip kurar: söndürme, kurtarma, koruma ve ilk yardım (madde 11).
- Söndürme, kurtarma ve koruma ekiplerinin her biri için her 30 (çok tehlikeli), 40 (tehlikeli) veya 50 (az tehlikeli) çalışana kadar en az bir destek elemanı görevlendirilir.
- Tatbikat en geç yılda bir yapılır (madde 13). Plan, çok tehlikeli, tehlikeli ve az tehlikeli işyerlerinde en geç 2, 4 ve 6 yılda bir yenilenir (madde 14).
Acil durum nedir? (madde 4)
Yönetmeliğe göre acil durum; işyerinin tamamında veya bir kısmında meydana gelebilecek ya da işyerini dışarıdan etkileyebilecek yangın, patlama, tehlikeli kimyasal maddelerden kaynaklanan yayılım, zehirlenme, salgın hastalık, radyoaktif sızıntı, sabotaj ve doğal afet gibi ivedilikle müdahale gerektiren olaylardır. Toplanma yeri ise acil durumun olumsuz sonuçlarından çalışanların etkilenmeyeceği mesafede veya korunakta belirlenmiş güvenli yerdir.
Plan hangi aşamalarla hazırlanır? (madde 7)
Acil durum planı tüm işyerleri için tasarım veya kuruluş aşamasından başlamak üzere şu aşamalar izlenerek hazırlanır: acil durumların belirlenmesi, olumsuz etkileri önleyici ve sınırlandırıcı tedbirlerin alınması, görevlendirilecek kişilerin belirlenmesi, müdahale ve tahliye yöntemlerinin oluşturulması, dokümantasyon, tatbikat ve planın yenilenmesi.
Acil durumlar, yapılan risk değerlendirmesi sonuçları ve şu ihtimaller dikkate alınarak belirlenir: yangın ve patlama, kimyasal, biyolojik, radyoaktif ve nükleer maddelerden yayılım, zehirlenme ve salgın hastalık, doğal afet, sabotaj (madde 8). Müdahale ve tahliye yöntemleri yazılı hale getirilir, tahliye sonrası içeride kalan olup olmadığını belirlemek için sayım yapılır. Yaşlı, engelli, gebe çalışanlar ve kreşteki çocuklar için tahliyede refakat tedbirleri alınır, ziyaretçi ve müşteriler de göz önünde bulundurulur (madde 10).
Acil durum ekipleri ve sayıları (madde 11)
| Ekip | Görevi |
|---|---|
| Söndürme | Yangına derhal müdahale ederek mümkünse kontrol altına almak, yangının genişlemesini önlemek, söndürme faaliyetlerini yürütmek |
| Kurtarma | Acil durum sonrası çalışanların, ziyaretçilerin ve diğer kişilerin arama ve kurtarma işlerini yapmak |
| Koruma | Panik ve kargaşayı önlemek, ekipler arası koordinasyonu sağlamak, sayım yapmak, gerektiğinde müdahale ekiplerine bilgi vermek |
| İlk yardım | Acil durumdan etkilenen kişilere ilk yardım yapmak |
Söndürme, kurtarma ve koruma ekiplerinin her biri için uygun donanıma sahip ve özel eğitimli en az birer çalışan destek elemanı olarak görevlendirilir:
| Tehlike sınıfı | Her kaç çalışana kadar en az 1 kişi |
|---|---|
| Çok tehlikeli | 30 |
| Tehlikeli | 40 |
| Az tehlikeli | 50 |
Hesapta 30, 40 ve 50 sayıları ve katları dâhil edilir. 10’dan az çalışanı olan işyerlerinde, acil durumlara ilişkin kurum ve kuruluşlarla irtibatı sağlamak ve söndürme, kurtarma, koruma ekiplerinin tamamı için uygun donanıma sahip ve özel eğitimli en az bir çalışanın görevlendirilmesi yeterlidir. İlk yardım destek elemanları ise İlkyardım Yönetmeliği esaslarına göre görevlendirilir. Her konu için birden fazla kişi varsa ekipler halinde çalışır ve her ekipte bir ekip başı bulunur. Vardiya düzeni dikkate alınır. Görevlilerin adı, soyadı, unvanı, sorumluluk alanı ve iletişim bilgilerini içeren liste, işyerinde görünür bir yere asılır.
Plan belgesinde neler bulunur? (madde 12)
- İşyerinin unvanı, adresi, işverenin adı; hazırlayanların adı soyadı ve unvanı; hazırlanma ve geçerlilik tarihi,
- Belirlenen acil durumlar, alınan önleyici ve sınırlandırıcı tedbirler, müdahale ve tahliye yöntemleri,
- Tahliye planı: acil durum ekipmanlarının ve ilkyardım malzemelerinin yerleri, kaçış yolları ve toplanma yerleri, uyarı sistemleri, görevlilerin bilgileri, acil durum irtibat numaraları, kimyasal yayılım, parlama veya patlama tehlikesi olan bölümler, elektrik ve gaz kesim noktaları ve vanalar.
Plan işveren tarafından onaylanır; sayfaları numaralandırılır, hazırlayanlarca paraflanır ve son sayfası imzalanır. Acil durum ekiplerinin kolayca ulaşabileceği şekilde işyerinde saklanır. Tahliye planı, bina ve eklentilerin giriş ve çıkışlarında ve katlarda çalışanların görüş seviyesine uygun yükseklikte ve görünür şekilde asılır.
Tatbikat ve yenileme (madde 13, 14, 15)
- Tatbikat: Maden işyerleri için ilgili yönetmelikteki hükümlere göre, diğer işyerleri için en geç yılda bir yapılır. Tatbikatın tarihi, görülen eksiklikler ve yapılacak düzenlemeleri içeren tatbikat formu hazırlanır.
- Plan yenileme: İşyerinde veya yakın çevresinde acil durumları etkileyebilecek ya da yeni acil durumlara yol açabilecek değişiklik olursa plan tamamen veya kısmen yenilenir. Bundan bağımsız olarak çok tehlikeli, tehlikeli ve az tehlikeli işyerlerinde sırasıyla en geç iki, dört ve altı yılda bir yenilenir.
- Bilgilendirme: Tüm çalışanlar plan ve ekiplerde görevlendirilen kişiler hakkında bilgilendirilir. İşe yeni alınanlara ve başka işverenden geçici olarak gelenlere, iş sağlığı ve güvenliği eğitimlerine ilave olarak acil durum planı bilgisi verilir. Görevlendirilenler yürütecekleri faaliyetler için özel olarak eğitilir.
Sınavda bu bilgi nasıl sorulur?
İşyerlerinde Acil Durumlar Hakkında Yönetmeliğe göre tehlikeli sınıfta yer alan işyerlerinde söndürme, kurtarma ve koruma ekiplerinin her biri için her kaç çalışana kadar en az birer destek elemanı görevlendirilir?
- 20
- 30
- 40
- 50
- 60
Sık sorulan sorular
Acil durum ekipleri hangileridir?
Söndürme, kurtarma, koruma ve ilk yardım ekipleridir (madde 11).
Tatbikat ne sıklıkla yapılır?
Maden işyerleri ilgili yönetmelik hükümlerine tabidir. Diğer işyerlerinde en geç yılda bir yapılır (madde 13).
Acil durum planı kaç yılda bir yenilenir?
Çok tehlikeli işyerlerinde en geç iki, tehlikeli işyerlerinde dört, az tehlikeli işyerlerinde altı yılda bir. Acil durumları etkileyecek değişiklik olursa süre beklenmeden yenilenir (madde 14).
10’dan az çalışanı olan işyerleri ekip kurmak zorunda mı?
Söndürme, kurtarma ve koruma ekiplerinin tamamı için uygun donanıma sahip ve özel eğitimli en az bir çalışanın destek elemanı olarak görevlendirilmesi yeterlidir. İlk yardım için İlkyardım Yönetmeliği esas alınır (madde 11).
Ziyaretçiler de plana dahil mi?
Evet. Müşteri, ziyaretçi, alt işveren ve geçici iş ilişkisi kurulan işverenin çalışanları gibi diğer kişiler de acil durumlar, tahliye planı, kaçış yolları ve toplanma yerleri hakkında bilgilendirilir (madde 5 ve 10).
Bu konuyu soru çözerek pekiştirin
Madde atıflı, gerekçeli çözümlü soruları kayıt olmadan ücretsiz deneyin.
Kaynaklar ve not
Dayanak: İşyerlerinde Acil Durumlar Hakkında Yönetmelik (madde 4 ila 15; 1.10.2021 tarihli değişiklikleri içeren metin) ve 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu madde 11. Mevzuat metinleri 22.10.2026 tarihinde kontrol edilmiştir. Güncel metin için mevzuat.gov.tr adresine bakın. Bu sayfa genel bilgilendirme amaçlıdır.