Kişisel koruyucu donanım (KKD): ne zaman, nasıl verilir?
Baret, eldiven, gözlük, kulaklık, emniyet kemeri gibi kişisel koruyucu donanımlar (KKD) işyerinde çalışanı korumanın son halkasıdır. Bu sayfada Kişisel Koruyucu Donanımların İşyerlerinde Kullanılması Hakkında Yönetmeliğe dayanarak KKD’nin ne zaman kullanılacağını, işverenin neleri sağlayacağını ve çalışanın neleri yapacağını anlatıyoruz.
Son mevzuat kontrolü: 21.10.2026
Kısaca
- KKD, riskler toplu korunma tedbirleriyle veya iş organizasyonu ve çalışma yöntemleriyle önlenemediği ya da tam olarak sınırlandırılamadığı durumlarda kullanılır. İşveren toplu korunma tedbirlerine öncelik verir (madde 5).
- KKD işveren tarafından ücretsiz verilir; bakım, onarım ve periyodik kontrolleri yapılır, hijyenik şartlarda muhafaza edilir (madde 6).
- Çalışanlara KKD’nin hangi risklere karşı kullanılacağı anlatılır ve uygulamalı eğitim verilir (madde 6).
KKD nedir? (madde 4)
Çalışanı, yürütülen işten kaynaklanan sağlık ve güvenliği etkileyen bir veya birden fazla riske karşı koruyan, çalışan tarafından giyilen, takılan veya tutulan, bu amaca uygun tasarlanmış tüm alet, araç, gereç ve cihazlardır. Özel olarak koruma amacıyla yapılmamış sıradan iş elbiseleri ve üniformalar, spor ekipmanı, nefsi müdafaa ekipmanı gibi bazı donanımlar yönetmeliğin kapsamı dışındadır (madde 2).
Genel kural (madde 5)
KKD, iş kazası ya da meslek hastalığının önlenmesi için kullanılır. Ancak risklerin teknik önlemlerle veya iş organizasyonu ve çalışma yöntemleriyle önlenemediği ya da tam olarak sınırlandırılamadığı durumlarda gündeme gelir. İşveren toplu korunma tedbirlerine, kişisel korunma tedbirlerine göre öncelik verir.
İşveren neleri sağlar? (madde 6, 7)
- Donanım Kişisel Koruyucu Donanım Yönetmeliği’ne uygun tasarlanmış ve üretilmiş olmalıdır. Bu yönetmelik kapsamındaki ürünlerde uygun CE işareti ve Türkçe kullanım kılavuzu bulunur.
- KKD, kendisi ek risk oluşturmadan ilgili riski önlemeye, işyerindeki koşullara ve kullananın ergonomik gereksinimlerine ve sağlık durumuna uygun olmalı; gerekli ayarlar yapıldığında kullanana tam uymalıdır.
- Birden fazla risk varsa ve birden fazla KKD gerekiyorsa, bir arada kullanıldığında koruyuculuğu etkilenmeyen donanımlar seçilir.
- Kullanım şartları ve kullanım süreleri; riskin derecesi, maruziyet sıklığı, çalışanın iş yaptığı yerin özellikleri ve donanımın performansı dikkate alınarak belirlenir.
- KKD işveren tarafından ücretsiz verilir. Üreticinin kullanım kılavuzuna uygun olarak bakım, onarım ve periyodik kontrolleri yapılır, gerekli parçaları değiştirilir, hijyenik şartlarda saklanır ve kullanıma hazır bulundurulur.
- Tek kişi tarafından kullanılması esas olan KKD zorunlu hallerde birden fazla kişi tarafından kullanılacaksa sağlık ve hijyen sorunu doğmaması için her türlü önlem alınır.
- İşyerinde her KKD için yeterli bilgi bulunur ve kolayca ulaşılabilir. Donanımlar çalışanların kolayca erişebileceği yerlerde ve yeterli miktarda bulundurulur.
- İşveren çalışanı KKD’nin hangi risklere karşı kullanılacağı konusunda bilgilendirir ve kullanım konusunda uygulamalı eğitim verilmesini sağlar.
Seçim değerlendirmesi: KKD seçilmeden önce işveren; diğer yöntemlerle önlenemeyen risklerin analiz ve değerlendirmesini yapar, donanımın kendisinden doğabilecek riskleri hesaba katarak gerekli özellikleri belirler ve seçilecek donanımın özelliklerini bunlarla karşılaştırır. Donanımın herhangi bir parçasında değişiklik yapılırsa değerlendirme yeniden yapılır (madde 7).
Çalışan neleri yapar? (madde 8)
- Aldığı eğitim ve işverenin talimatları doğrultusunda KKD’yi doğru kullanır, korur ve uygun yerde, uygun şekilde muhafaza eder.
- KKD’de gördüğü arıza veya eksikliği işverene bildirir. Arızalı bulunan KKD, arızalar giderilmeden ve gerekli kontroller yapılmadan kullanılmaz.
- KKD her kullanımdan önce kontrol edilir; temiz, bakımlı ve etkili çalışır durumda olmalı, gerektiğinde yenisiyle değiştirilmelidir.
Çalışanların görüşü (madde 9, 10)
İşveren KKD kullanımında alınması gereken sağlık ve güvenlik önlemleri hakkında çalışanlara ve temsilcilerine bilgi verir. Kullanılacak KKD’lerin belirlenmesi konusunda destek elemanları ve çalışan temsilcilerinin önceden görüşü alınır.
Sınavda bu bilgi nasıl sorulur?
Kişisel Koruyucu Donanımların İşyerlerinde Kullanılması Hakkında Yönetmeliğe göre aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
- KKD’nin bedeli çalışanın maaşından kesilebilir.
- İşveren kişisel korunma tedbirlerine, toplu korunma tedbirlerinden önce başvurur.
- KKD işveren tarafından ücretsiz verilir.
- Çalışan arızalı KKD’yi kendi imkânlarıyla onararak kullanabilir.
- Sıradan iş elbiseleri de yönetmeliğin kapsamındaki KKD’dir.
Sık sorulan sorular
KKD’nin parasını kim öder?
İşveren. KKD işveren tarafından ücretsiz verilir (madde 6).
KKD her zaman verilmek zorunda mı?
KKD, riskler toplu korunma tedbirleriyle veya iş organizasyonu ve çalışma yöntemleriyle önlenemediği ya da tam olarak sınırlandırılamadığı durumlarda kullanılır. İşveren önce toplu korunma tedbirlerini uygular (madde 5).
KKD’nin CE işareti şart mı?
Kişisel Koruyucu Donanım Yönetmeliği kapsamına giren ürünlerde uygun CE işareti ve Türkçe kullanım kılavuzu bulunması gerekir (madde 6).
Çalışan KKD’yi kullanmak zorunda mı?
Evet. Çalışan, aldığı eğitim ve işverenin talimatları doğrultusunda kendisine sağlanan KKD’yi doğru kullanmak ve korumakla yükümlüdür (madde 8, 6331 sayılı Kanun madde 19).
Arızalı KKD kullanılabilir mi?
Hayır. Çalışan arıza veya eksikliği işverene bildirir ve arızalı donanım, arızalar giderilip gerekli kontroller yapılmadan kullanılmaz (madde 8).
Bu konuyu soru çözerek pekiştirin
Madde atıflı, gerekçeli çözümlü soruları kayıt olmadan ücretsiz deneyin.
Kaynaklar ve not
Dayanak: Kişisel Koruyucu Donanımların İşyerlerinde Kullanılması Hakkında Yönetmelik (madde 2, 4 ila 10) ve 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu madde 19. Yönetmeliğin Ek-1, Ek-2 ve Ek-3 tabloları bu sayfada yer almaz. Mevzuat metinleri 22.10.2026 tarihinde kontrol edilmiştir. Güncel metin için mevzuat.gov.tr adresine bakın. Bu sayfa genel bilgilendirme amaçlıdır.