Elle Taşıma İşleri Yönetmeliği: işveren yükümlülükleri ve risk faktörleri
Elle taşıma, iş kazası ve meslek hastalığı istatistiklerinde sırt ve bel incinmelerinin başlıca nedenidir. Yönetmelik basit bir mantığa dayanır: önce elle taşımayı ortadan kaldır, kaçınılmazsa riski azalt.
Son mevzuat kontrolü: 22.10.2026
Kısaca
- İşveren, yüklerin elle taşınmasına gerek kalmayacak şekilde iş organizasyonu yapar; mümkünse mekanik sistemler kullanılır (madde 5/1-a).
- Kaçınılmazsa Ek-1’deki yük, fiziksel güç, çalışma ortamı ve işin gereklerine ilişkin faktörler dikkate alınarak risk azaltılır.
- Çalışanlara yükün ağırlığı, eksantrik yükün ağırlık merkezi ve doğru taşıma konusunda eğitim verilir (madde 8).
İşverenin yükümlülük sırası (madde 5-6)
- Önle: İş organizasyonunu elle taşıma gerekmeyecek şekilde kur; yükü uygun yöntemlerle, özellikle mekanik sistemlerle taşıt (madde 5/1-a).
- Azalt: Elle taşıma kaçınılmazsa Ek-1’deki hususları dikkate alarak riski azaltacak yöntemleri kullan ve düzenlemeleri yap (madde 5/1-b).
- Düzenle: İşin sağlık ve güvenlik şartlarına uygun yapılması için işyerinde gerekli düzenlemeleri yap; özellikle sırt ve bel incinme risklerini önlemek için çalışma ortamı ve işin gereklerine uygun önlemler al (madde 6).
Yönetmelik metninde sayısal bir azami ağırlık sınırı verilmemiştir; değerlendirme risk faktörlerine göre yapılır. Ağırlık sınırı uygulaması koyuyorsanız bunu risk değerlendirmenizde gerekçelendirmeniz gerekir.
Ek-1: yükle ilgili risk faktörleri
- Yükün özellikleri: çok ağır veya çok büyük; kaba veya kavranması zor; dengesiz ya da içindekiler yer değiştiriyor; vücuttan uzakta tutulmasını, eğilmeyi veya bükülmeyi gerektiriyor; çarpma halinde yaralayabilecek yoğunluk ve şekilde olması.
- Fiziksel güç gereksinimi, çalışma ortamı ve işin gerekleri de Ek-1’de ayrı başlıklar olarak değerlendirilir. Bu sayfada tabloların tamamı çoğaltılmamıştır; saha değerlendirmesinde Yönetmeliğin Ek-1 metnini kontrol listesine dönüştürmeniz önerilir.
Bireysel risk faktörleri (madde 7, Ek-2)
Elle taşıma işlerinde özel politika gerektiren grupların (örneğin gebe, emziren, genç veya sağlık sorunu olan çalışanlar) etkilenebileceği tehlikelere karşı korunması için Ek-2’deki hususlar, 6331 sayılı Kanun’un 4/1-ç ve 15. maddeleri kapsamında dikkate alınır. İşe giriş ve periyodik muayene sonuçları işyeri hekimiyle birlikte bu değerlendirmeye bağlanmalıdır.
Eğitim ve görüş alma (madde 8-9)
- Çalışanlar ve temsilcileri; alınan tedbirler, taşınan yükle ilgili genel bilgiler, mümkünse yükün ağırlığı ve eksantrik yüklerin en ağır tarafının ağırlık merkezi, yüklerin doğru taşınması ve yanlış taşımanın riskleri konusunda bilgilendirilir ve eğitilir (madde 8).
- Bu konularda çalışanların veya temsilcilerinin görüşü alınır ve katılımları sağlanır (madde 9).
Sahada uygulama önerisi
- Depo, sevkiyat ve üretim hatlarında elle taşıma envanteri çıkarın; her görevi Ek-1 başlıklarına göre puanlayın.
- Transpalet, vinç, vakumlu kaldırıcı, bant ve yükseklik ayarlı masa gibi mekanik çözümlerin maliyetini, bel kaynaklı iş gücü kaybı ve iş kazası maliyetiyle karşılaştırın.
- Paketleme ağırlığını azaltmak, tutamak eklemek ve yük yerleşimini bel hizasına getirmek düşük maliyetli ilk adımlardır.
Sınavda bu bilgi nasıl sorulur?
Elle Taşıma İşleri Yönetmeliği’ne göre işverenin ilk yükümlülüğü aşağıdakilerden hangisidir?
- Çalışanlara kemer vermek
- Elle taşımaya gerek kalmayacak şekilde iş organizasyonu yapmak ve mümkünse mekanik sistemler kullanmak
- Yalnızca yıllık sağlık raporu istemek
- Yükleri en yaşlı çalışana vermek
- Taşınacak yüke göre prim ödemek
Sık sorulan sorular
Elle taşımada izin verilen en yüksek ağırlık kaç kilogram?
Elle Taşıma İşleri Yönetmeliği metninde sayısal bir ağırlık sınırı yoktur. Risk, Ek-1’deki yük, fiziksel güç, çalışma ortamı ve işin gereklerine göre değerlendirilir.
İşverenin elle taşımadaki ilk görevi nedir?
Elle taşımaya gerek kalmayacak iş organizasyonunu kurmak ve yükü mümkünse mekanik sistemlerle taşıtmaktır (madde 5/1-a).
Eğitimde hangi konular anlatılır?
Alınan tedbirler, yükün ağırlığı ve eksantrik yükün ağırlık merkezi, yüklerin doğru taşınması ve yanlış taşımanın riskleri (madde 8).
Gebe veya genç çalışanlar için ne yapılır?
Özel politika gerektiren gruplar için Ek-2’deki bireysel risk faktörleri dikkate alınır (madde 7).
Çalışanın görüşü alınmak zorunda mı?
Evet. İşveren, bu konulardaki çalışan veya temsilci görüşünü alır ve katılımı sağlar (madde 9).
Bu konuyu soru çözerek pekiştirin
Madde atıflı, gerekçeli çözümlü soruları kayıt olmadan ücretsiz deneyin.
Sahada kullanacağınız evrakları mı arıyorsunuz?
Eğitim slaytları, risk analizleri, acil durum planları ve kontrol formları İSG doküman merkezinde. Dokümanlar sınav paketinden ayrı satılır.
Kaynaklar ve not
Dayanak: Elle Taşıma İşleri Yönetmeliği madde 4-9, Ek-1 ve Ek-2 (tablolar çoğaltılmamıştır). Mevzuat metinleri 22.10.2026 tarihinde kontrol edilmiştir. Güncel metin için mevzuat.gov.tr adresine bakın. Bu sayfa genel bilgilendirme amaçlıdır.