Kişisel Koruyucu Donanım Yönetmeliği: CE işareti, kategoriler ve satıcı yükümlülükleri
KKD’nin kullanımı ile üretimi ve satışı iki ayrı yönetmelikte düzenlenir. İşverenin ve çalışanın yükümlülükleri “KKD’lerin İşyerlerinde Kullanılması Hakkında Yönetmelik”tedir (rehberimiz). Bu sayfa ise ürün tarafını anlatır: satın alınan KKD’nin hangi belgeleri taşıması gerekir?
Son mevzuat kontrolü: 22.10.2026
Kısaca
- Piyasada yalnızca Yönetmeliğe uygun, amacına uygun kullanıldığında ve bakımı yapıldığında can ve mal güvenliğini tehlikeye atmayan KKD bulundurulur (madde 5).
- KKD üzerinde CE işareti bulunur; ürünle birlikte Türkçe kullanım kılavuzu ve AB uygunluk beyanı (veya erişim adresi) sunulur.
- KKD, risk derecesine göre Kategori I, II veya III olarak sınıflandırılır; kategori yükseldikçe uygunluk değerlendirmesi sıkılaşır ve Kategori III’te CE yanında onaylanmış kuruluş numarası da bulunur.
İki yönetmelik: hangisi neyi düzenler?
| Yönetmelik | Kime hitap eder? | Konu |
|---|---|---|
| KKD’lerin İşyerlerinde Kullanılması Hakkında Yönetmelik | İşveren, çalışan | Hangi durumda KKD verilir, eğitim, bakım, kullanım |
| Kişisel Koruyucu Donanım Yönetmeliği (bu sayfa) | İmalatçı, ithalatçı, dağıtıcı | Ürünün tasarımı, belgeleri, CE işareti, piyasada bulundurma |
İki yönetmelik birbirini tamamlar: işyerlerinde kullanım yönetmeliği, bu yönetmeliğe uygun olarak piyasaya arz edilen KKD’lerin tasarımına ilişkin gerekliliklere aykırılık teşkil etmeyecek şekilde uygulanır (madde 7). Yönetmeliğin amacı, KKD’lerin tasarımında ve üretiminde kullanıcıların sağlık ve güvenliğinin korunmasıdır (madde 1).
KKD ne sayılır? (madde 4/h)
- Kişilerce bir veya birden fazla sağlık ve güvenlik riskine karşı korunmak için giyilmek veya tutulmak üzere tasarlanmış ve imal edilmiş donanım,
- Koruma işlevi için gerekli, bu donanıma ait değiştirilebilir parçalar,
- Bu donanımlara ait, kişilerce giyilmeyen veya tutulmayan; donanımı bir dış cihaza veya uygun bir ankraj noktasına bağlamak için tasarlanmış, bir yapıya kalıcı olarak bağlanmayan ve kullanım öncesinde sabitlenmesine gerek duyulmayan bağlantı sistemleri.
Kapsam dışı olanlar (madde 2/2): kolluk kuvvetleri veya kamu düzeni için özel tasarlananlar; sportif faaliyetler hariç nefsi müdafaa için tasarlananlar; aşırı olmayan atmosferik koşullara karşı veya bulaşık yıkamada su ve neme karşı özel amaçlı olanlar; ilgili uluslararası antlaşmaların uygulandığı deniz ve hava taşımacılığında yalnızca orada kullanılanlar; UN ECE 22 sayılı Teknik Düzenleme kapsamındaki motosiklet ve moped başlıkları, siperlikleri.
Satın alırken neye bakılır? (işveren ve satın alma için kontrol)
- CE işareti var mı? CE, her KKD’nin üzerine kolayca görülebilecek, okunabilecek ve silinmeyecek şekilde iliştirilir. Ürün özelliği nedeniyle bu mümkün değilse ambalaja veya beraberindeki belgelere konur (madde 18/1). CE işareti piyasaya arzdan önce iliştirilir (18/2).
- Kategori III ise CE’nin yanında onaylanmış kuruluşun kimlik kayıt numarası da olmalıdır (madde 18/3). Ayrıca korunan riski gösteren piktogram konur (madde 18/4).
- Türkçe kullanım kılavuzu ürünle birlikte sunulur; talimatlar, güvenlik bilgileri ve etiketler açık, anlaşılabilir ve okunaklı olur (madde 9/7).
- AB uygunluk beyanı ürünle birlikte sunulur ya da ona erişim sağlayan internet adresi kullanım kılavuzunda bulunur (madde 9/8).
- Üzerinde (veya olmazsa ambalajda ya da belgede) tip, parti veya seri numarası gibi tanımlayıcı bilgi ile imalatçının adı, ticari unvanı veya markası ve iletişim adresi bulunur (madde 9/5 ve 9/6). İletişim bilgisi Türkçe veya kullanıcıların kolay anlayacağı bir dilde olur.
Risk kategorileri ve uygunluk değerlendirmesi (madde 19-20)
KKD’ler Ek-1’deki risk kategorilerine göre sınıflandırılır (madde 19). Her kategori için uygulanacak yöntem farklıdır:
| Kategori | Uygunluk değerlendirme yöntemi (madde 20) |
|---|---|
| Kategori I | Ek-4, Modül A: üretimin dâhili kontrolü (imalatçı kendi değerlendirir). |
| Kategori II | Ek-5, Modül B: AB Tip İncelemesi, ardından Ek-6, Modül C: üretimin dâhili kontrolüne dayalı tipe uygunluk. |
| Kategori III | Ek-5, Modül B: AB Tip İncelemesi, ardından ya Ek-7 Modül C2 (dâhili kontrol ve ürünün rastgele aralıklarla denetimli muayenesi) ya da Ek-8 Modül D (üretim sürecinin kalite güvencesi). |
İstisna: tek bir kullanıcıya uyacak şekilde tek birim olarak imal edilen Kategori III KKD, Kategori II yöntemine (Modül B + C) tabidir (madde 20/2).
Kategori II ve III’te AB Tip İncelemesi (Modül B) Ek-5’e göre yapılır; Kategori III’te CE’nin yanında onaylanmış kuruluşun kimlik kayıt numarasının bulunması bu sürece o kuruluşun katıldığını gösterir (madde 18/3). Her kategorinin hangi riskleri kapsadığı Ek-1’dedir.
Uygunluk varsayımı ve AB uygunluk beyanı (madde 15-16)
- Uyumlaştırılmış standartlara (veya karşılık gelen Türk standartlarına) uygun KKD’lerin Ek-2’deki temel sağlık ve güvenlik gereklerine uygun olduğu varsayılır (madde 15). Bu yüzden KKD alırken ürünün ilgili TS EN standardına atıf yapıp yapmadığı önemlidir.
- AB Uygunluk Beyanı, temel gerekliliklerin yerine getirildiğini gösterir; Ek-9’daki içeriğe göre düzenlenir ve sürekli güncel tutulur. Başka dilde düzenlenmişse Türkçe tercümesi eklenir (madde 16/2).
- İmalatçı beyanı düzenleyerek yönetmeliğe uygunluk konusunda tüm sorumluluğu üstlenir (madde 16/4).
İmalatçı, ithalatçı ve dağıtıcının yükümlülükleri
İmalatçı (madde 9)
- Ek-2’ye uygun tasarlar ve üretir; Ek-3’teki teknik dosyayı hazırlar; uygunluk değerlendirmesini yapar veya yaptırır; beyanı düzenler; CE işaretini iliştirir.
- Teknik dosya ve AB uygunluk beyanını piyasaya arzdan itibaren 10 yıl muhafaza eder.
- Seri üretimde uygunluğu sağlar; gerekli durumda numune alıp test ettirir, şikâyetlerin, uygun olmayan ve geri çağrılan KKD’lerin kaydını tutar.
- Uygun olmadığını bildiği veya bilmesi gereken KKD için düzeltici tedbir alır, piyasadan çeker veya geri çağırır; risk varsa Bakanlığı derhal bilgilendirir.
Dağıtıcı (madde 12)
- Piyasada bulundurmadan önce KKD’nin CE işareti taşıdığını, gerekli belgeler ile Türkçe kullanım kılavuzunun sunulduğunu, imalatçı ve ithalatçının etiket ve tanımlama yükümlülüklerini yerine getirdiğini teyit eder.
- Temel gereklilikleri taşımadığını bildiği veya bilmesi gerektiği KKD’yi uygun hale getirilene kadar piyasada bulundurmaz; risk varsa imalatçı veya ithalatçı ile Bakanlığı bilgilendirir.
- Depolama ve nakliyede uygunluğu tehlikeye düşürmez.
Ortak kurallar
- İthalatçı veya dağıtıcı, ürünü kendi adı ve ticari markası altında piyasaya arz ederse veya uygunluğu etkileyecek şekilde değiştirirse imalatçı sayılır ve imalatçı yükümlülüklerine tabi olur (madde 13).
- İktisadi işletmeciler, kendilerine ürünü tedarik edenleri ve kendilerinin ürün tedarik ettiklerini, tedarikten sonraki 10 yıl boyunca Bakanlığın talebi halinde bildirebilecek durumda olmak zorundadır (madde 14).
Piyasa gözetimi ve ceza
KKD’lerin piyasa gözetimi ve denetimi Bakanlıkça, Ürünlerin Piyasa Gözetimi ve Denetimine Dair Yönetmelik hükümleri çerçevesinde yapılır (madde 37). Bir KKD’nin insan sağlığı ve güvenliği açısından risk taşıdığına dair yeterli sebep varsa Bakanlık ürünü değerlendirir; uygunsuzluk çıkarsa ilgili iktisadi işletmeciden düzeltici tedbir almasını, makul süre vererek ürünü piyasadan çekmesini veya geri çağırmasını ister. Verilen sürede tedbir alınmazsa Bakanlık, ürünün piyasada bulunmasını kısıtlamak veya yasaklamak ya da piyasadan çekmek veya geri çağırmak için geçici tedbirler alır (madde 38/2 ve 38/7). Yönetmeliğe aykırı davranışlar hakkında 4703 sayılı Kanun hükümleri uygulanır (madde 43).
İşverenin pratik sonucu: uygunsuz bir KKD’yi (CE’siz, Türkçe kılavuzsuz, tanımsız) çalışana vermek hem ürün mevzuatına hem de işyeri kullanım yönetmeliğine aykırı bir risk doğurur. Bu yüzden satın alma şartnamesine belge şartı yazılmalıdır.
Sınavda bu bilgi nasıl sorulur?
Kişisel Koruyucu Donanım Yönetmeliği’ne göre Kategori III olarak sınıflandırılan KKD’lerde CE işaretinin yanında aşağıdakilerden hangisi bulunur?
- Satıcının vergi numarası
- Onaylanmış kuruluşun kimlik kayıt numarası
- İşverenin imzası
- İş güvenliği uzmanının onayı
- Ürünün fiyat etiketi
Sık sorulan sorular
KKD’de CE işareti zorunlu mu?
Evet. Piyasaya arz edilmeden önce her KKD’ye CE işareti iliştirilir; ürün özelliği nedeniyle mümkün değilse ambalaja veya beraberindeki belgelere konur (madde 18).
KKD’nin kullanım kılavuzu Türkçe olmak zorunda mı?
Evet. İmalatçı kullanım kılavuzunu Türkçe hazırlar ve KKD ile birlikte sunar (madde 9/7).
İmalatçı belgeleri ne kadar süre saklar?
Teknik dosya ve AB uygunluk beyanı, KKD’nin piyasaya arz edildiği tarihten itibaren 10 yıl süreyle muhafaza edilir (madde 9/3).
Kategori I, II ve III’ün farkı nedir?
Kategoriler risk derecesine göre Ek-1’de belirlenir. Kategori I’de imalatçı dâhili kontrol yapar; Kategori II’de AB Tip İncelemesi ve dâhili kontrol; Kategori III’te tip incelemesine ek olarak denetimli muayene veya kalite güvencesi uygulanır ve CE’nin yanına onaylanmış kuruluş numarası konur (madde 18 ve 20).
Dağıtıcı ne kontrol eder?
CE işaretini, gerekli belgeleri, Türkçe kullanım kılavuzunu ve imalatçı ile ithalatçının etiket ve tanımlama yükümlülüklerini kontrol eder; uygunsuz KKD’yi uygun hale getirilene kadar piyasada bulundurmaz (madde 12).
İşveren hangi yönetmeliğe göre KKD verir?
İşverenin KKD yükümlülükleri “KKD’lerin İşyerlerinde Kullanılması Hakkında Yönetmelik”te düzenlenir. Bu sayfadaki Kişisel Koruyucu Donanım Yönetmeliği ürünün üretimi ve piyasaya arzını düzenler.
Bu konuyu soru çözerek pekiştirin
Madde atıflı, gerekçeli çözümlü soruları kayıt olmadan ücretsiz deneyin.
Sahada kullanacağınız evrakları mı arıyorsunuz?
Eğitim slaytları, risk analizleri, acil durum planları ve kontrol formları İSG doküman merkezinde. Dokümanlar sınav paketinden ayrı satılır.
Kaynaklar ve not
Dayanak: Kişisel Koruyucu Donanım Yönetmeliği madde 1-2, 4-9, 12-20, 37-38, 43. Ek-1 (risk kategorileri), Ek-2 (temel gereklilikler) ve diğer ek tabloları bu sayfada çoğaltılmamıştır; kategori ayrıntısı için Yönetmeliğin ilgili eklerine bakın. Mevzuat metinleri 22.10.2026 tarihinde kontrol edilmiştir. Güncel metin için mevzuat.gov.tr adresine bakın. Bu sayfa genel bilgilendirme amaçlıdır.