Alt İşverenlik Yönetmeliği: kurulma şartları, sözleşmede bulunacaklar ve muvazaa

İSG açısından alt işverenlik, aynı işyerinde farklı işverenlerin çalışanlarının bir arada bulunması demektir. Bu ilişkinin hukuken doğru kurulması hem çalışanların haklarını hem de asıl işverenin yükümlülüklerini belirler. Muvazaalı kurulursa alt işverenin işçileri başlangıçtan itibaren asıl işverenin işçisi sayılır.

Hazırlayan: Muhammet Borlak, B Sınıfı İş Güvenliği Uzmanı
Son mevzuat kontrolü: 26.10.2026

Kısaca

İlişki için 5 şart birlikte aranır; asıl işin bölünerek verilmesi için iş işletmenin ve işin gereği ile teknolojik nedenlerle uzmanlık gerektirmelidir (madde 4, 11).
Sözleşme yazılı yapılır ve madde 10’daki hususları içerir; asıl işveren, alt işverenin işçilerine karşı birlikte sorumlu olduğunu sözleşmede belirtir.
Alt işveren, aldığı işi bölerek başka bir işverene veremez (madde 11/4).

İlişkinin kurulma şartları (madde 4)

Asıl işverenin işyerinde mal veya hizmet üretimi işlerinde çalışan kendi işçileri de bulunmalıdır.
Verilen iş yardımcı iş olmalıdır; asıl işin bir bölümü verilecekse işletmenin ve işin gereği ile teknolojik nedenlerle uzmanlık gerektiren bir iş olmalıdır.
Alt işveren, işçilerini sadece o işyerinde aldığı işte çalıştırmalıdır.
Verilen iş, mal veya hizmet üretimine ilişkin, asıl işe bağımlı ve asıl iş sürdüğü müddetçe devam eden bir iş olmalıdır.
Alt işveren, daha önce o işyerinde çalıştırılan bir kimse olmamalıdır (işçinin sonradan şirket hissedarı olması engel değildir).

Asıl iş, yardımcı iş ve uzmanlık gerektiren iş (madde 3, 11)

Asıl iş: Mal veya hizmet üretiminin esasını oluşturan iş.
Yardımcı iş: Üretim organizasyonunda doğrudan yer almayan, üretimin zorunlu unsuru olmayan, ancak asıl iş devam ettikçe devam eden ve asıl işe bağımlı iş.
Uzmanlık gerektiren iş: İşin niteliği gereği işletmenin kendi uzmanlığı dışında ayrı bir uzmanlık gerektiren iş. Esas olan işverenin kendi işçileri ve yönetim organizasyonu ile üretim yapmasıdır. Asıl iş, ancak “işletmenin ve işin gereği” ile “teknolojik sebeplerle uzmanlık” şartları birlikte gerçekleşirse bölünerek verilebilir (madde 11/2-3).

İşyeri bildirimi ve tescil (madde 5-8)

Alt işveren kendi işyeri için bildirim yapar; işyeri bildirgesi, Ticaret Sicil Gazetesi sureti (tüzel kişiler) ve alt işverenlik sözleşmesi ve ekleri bölge müdürlüğüne verilir (madde 5-6).
Bir işyerinde asıl işveren-alt işveren ilişkisi kurulması yeni bir işyeri kurulması olarak değerlendirilir (madde 5/3).
Beyan edilen bilgi veya belgeler eksik ya da gerçeğe aykırıysa tescil yapılmaz (madde 7/2).
Denetimlerde bildirimsiz alt işveren işyerleri tespit edilirse kurumlar en geç 15 gün içinde bölge müdürlüğüne bildirir (madde 8).

Alt işverenlik sözleşmesinde bulunması gerekenler (madde 9-10)

Sözleşme yazılı yapılır.
Taraf unvan ve adresleri ile işveren vekilleri; işyerinde yürütülen asıl işin ne olduğu; alt işverene verilen iş.
Asıl işin bir bölümü veriliyorsa uzmanlık gerektirme şartına ilişkin teknik açıklama.
Başlama ve bitiş tarihleri (öngörülmüşse); alt işverenin faaliyetlerini işyerinin hangi bölümünde yapacağı.
Asıl işverenin alt işverenin işçilerine karşı birlikte sorumlu olduğu; daha önce asıl işverende çalışan işçiler alt işverence işe alınırsa haklarının kısıtlanamayacağı.
İşin yürütülme esasları ve tarafların imzası.
Uzmanlık gerektiren işlerde, uzmanlığı belgelemek için iş ekipmanı listesi, iş bitirme belgesi, operatör ve teknik eleman sertifikaları sözleşmeye eklenir (madde 10/2).

Muvazaa nedir, nasıl incelenir? (madde 3/g, 12, 13)

Muvazaa: Uzmanlık gerektirmeyen asıl işin bir bölümünün alt işverene verilmesi; daha önce o işyerinde çalışan kişiyle ilişki kurulması; asıl işveren işçilerinin alt işverence işe alınıp hakları kısıtlanarak çalıştırılmaya devam ettirilmesi; kamusal yükümlülüklerden kaçınma veya işçi haklarını kısıtlama amaçlı işlemler.
İncelemede özellikle bakılır: verilen işin yardımcı iş veya uzmanlık işi olup olmadığı, alt işverenin yeterli ekipman ve tecrübesi, işçilerin niteliği, asıl işveren adına koordinasyon ve denetimle görevlenenlerden başka asıl işveren işçisinin o işte çalışıp çalışmadığı.
Muvazaa tespiti halinde rapor tebliğ edilir; 30 iş günü içinde iş mahkemesine itiraz edilebilir. İtiraz edilmezse veya mahkeme tespiti onarsa tescil iptal edilir ve alt işverenin işçileri başlangıçtan itibaren asıl işverenin işçisi sayılır (madde 13).

İSG açısından sahada uygulama önerisi

Alt işveren sözleşmesinin ekine İSG şartnamesi koyun: giriş eğitimi, KKD, iş izni, acil durum, kaza bildirimi ve iş ekipmanı kontrol belgeleri.
Asıl işverenin “koordinasyon ve denetim” görevlilerini yazılı atayın; bunlar dışında asıl işveren çalışanının alt işveren işinde fiilen çalışmadığını kayıt altında tutun.
Alt işveren çalışanlarını işyeri risk değerlendirmesine ve acil durum planına dahil edin.

Sınavda bu bilgi nasıl sorulur?

Sınavda böyle sorulur · sınav formatına uyarlanmış örnek

Alt İşverenlik Yönetmeliği’ne göre aşağıdakilerden hangisi asıl işveren-alt işveren ilişkisinin kurulabilmesi için aranan şartlardan biri değildir?

Asıl işverenin işyerinde kendi işçilerinin de bulunması
Alt işverenin işçilerini sadece o işyerinde aldığı işte çalıştırması
Alt işverenin daha önce o işyerinde çalıştırılan bir kimse olmaması
Alt işverene verilen işin asıl işe bağımlı olması
Alt işverenin aldığı işi başka bir işverene bölerek devredebilmesi

Doğru cevap: E. Madde 11/4: Asıl işin bir bölümünde iş alan alt işveren, üstlendiği işi bölerek bir başka işverene veremez. Diğer seçenekler madde 4’te sayılan şartlardandır.

Sık sorulan sorular

Asıl işi alt işverene verebilir miyim?

Yalnızca asıl işin bir bölümü ve ancak işletmenin ve işin gereği ile teknolojik nedenlerle uzmanlık gerektiriyorsa verilebilir; iki şart birlikte aranır (madde 11/3).

Alt işverenlik sözleşmesi sözlü olabilir mi?

Hayır. Sözleşme asıl işveren ile alt işveren arasında yazılı yapılır (madde 9/1).

Asıl işveren alt işverenin işçilerinden sorumlu mu?

Sözleşmede, asıl işverenin alt işverenin işçilerine karşı o işyeriyle ilgili olarak Kanun, iş sözleşmesi veya toplu iş sözleşmesinden doğan yükümlülüklerden alt işverenle birlikte sorumlu olduğu belirtilir (madde 10/1-g).

Muvazaa tespit edilirse ne olur?

İtiraz edilmezse veya mahkeme onarsa tescil iptal edilir ve alt işverenin işçileri başlangıçtan itibaren asıl işverenin işçisi sayılır (madde 13).

Bu konuyu soru çözerek pekiştirin

Madde atıflı, gerekçeli çözümlü soruları kayıt olmadan ücretsiz deneyin.

Ücretsiz soruları çöz

Sahada kullanacağınız evrakları mı arıyorsunuz?

Eğitim slaytları, risk analizleri, acil durum planları ve kontrol formları İSG doküman merkezinde. Dokümanlar sınav paketinden ayrı satılır.

Doküman merkezine git

Kaynaklar ve not

Dayanak: Alt İşverenlik Yönetmeliği madde 1-13 ve geçici madde 1 (4857 sayılı İş Kanunu md. 2 ve 3 çerçevesinde). Bu sayfa İSG bakış açısıyla yazılmıştır; hukuki uyuşmazlıklarda iş hukuku uzmanına danışın. Mevzuat metinleri 26.10.2026 tarihinde kontrol edilmiştir. Güncel metin için mevzuat.gov.tr adresine bakın. Bu sayfa genel bilgilendirme amaçlıdır; bağımsız bir çalışma aracıdır, resmî kurumla bağlantısı yoktur.

Diğer rehberler

A, B, C sınıfı iş güvenliği uzmanı farkıHangi belge hangi işyerinde geçerli, bir üst sınıfa nasıl geçilir?6331 sayılı İSG Kanunu nedirTürkiye’de iş sağlığı ve güvenliğinin ana kanunu, kolay anlatım ve sınav notları.Risk değerlendirmesi nedirTehlike ile risk farkı, 5 adım, Fine-Kinney örneği ve yenileme süreleri.İSG kurulu nasıl kurulurKaç çalışanda zorunlu, kimler üye olur, toplantılar nasıl yapılır?Çalışan İSG eğitimi süreleriİşe başlama eğitimi, temel eğitim süreleri, tekrar aralıkları ve belgelendirme.Acil durum planı ve tatbikatDört acil durum ekibi, kaç çalışana kaç kişi, tatbikat ve plan yenileme süreleri.KKD işveren yükümlülükleriKKD ne zaman kullanılır, işveren neleri sağlar, çalışan nelere uyar?İş kazası bildirimiİşverenin kayıt, inceleme ve SGK bildirim yükümlülüğü, üç iş günü kuralı.Uzman ve hekim çalışma süreleriÇalışan başına aylık asgari süreler, tam gün eşikleri ve hesap örnekleri.Çalışmaktan kaçınma hakkıCiddi ve yakın tehlikede başvuru usulü, ücret hakkı, işyerini terk ve fesih.Yüksekte çalışma önlemleriTanım, toplu korumanın önceliği, yaşam hattı, iskele ve merdiven kuralları.İşyeri bina ve eklentileriAcil çıkış, yangın, havalandırma, aydınlatma, zemin, sosyal alanlar, kontrol listesi.KKD CE işareti ve kategorilerKKD alırken neye bakılır? CE, Türkçe kılavuz, uygunluk beyanı, kategori I-II-III.Gürültü yönetmeliği80, 85 ve 87 dB(A) ne demek? Hangi değerde ne yapılır?Elle taşıma işleriYük ne zaman riskli? Önce mekanik sistem, kaçınılmazsa Ek-1 faktörleri.Patlayıcı ortamlarBölge 0, 1, 2 ve 20, 21, 22 ne demek? Patlamadan korunma dokümanında neler olur?Asbestle çalışmaAsbest söküm kim yapar? İş planı, ölçüm, sağlık gözetimi ve 40 yıl kayıt.Lisans kodu nasıl alınırShopier’den ödeme, kod teslimi, “Lisans kodum var” alanı, 3 cihaz ve iade kuralı.Yeni Makine Emniyeti YönetmeliğiYürürlük tarihi, dijital talimat, önemli değişiklik, yazılım ve siber güvenlik.Yapı işlerinde İSGKoordinatör ne zaman gerekir? 30 iş günü, 20 çalışan ve 500 yevmiye eşikleri.İş ekipmanları ve periyodik kontrolPeriyodik kontrol kime yaptırılır? EKİPNET, sözleşme, günlük muayene ve yetki sınırı.Kimyasal maddelerle çalışmaGüvenlik bilgi formu, ikame, ölçüm, sağlık gözetimi ve kayıt saklama.Gebe ve emziren çalışanlar7,5 saat sınırı, gece çalışma yasağı, 100-150 ve 150 üstü kadın çalışan eşikleri.Çocuk ve genç işçilerGünlük 7-8 saat sınırı, 40 saat hafta tatili, 20 gün izin, yasak işler ve veli bilgilendirme.