Gebe veya emziren çalışanlar: çalışma şartları, gece çalışması, emzirme odası ve yurt yükümlülüğü

Gebe, yeni doğum yapmış veya emziren çalışan için işveren, tehlikeli etkenleri önceden değerlendirmek ve gerekirse çalışma koşullarını, saatlerini veya işini ücret kesintisi yapmadan değiştirmekle yükümlüdür. Kadın çalışan sayısına göre emzirme odası veya yurt kurma yükümlülüğü de doğar.

Hazırlayan: Muhammet Borlak, B Sınıfı İş Güvenliği Uzmanı
Son mevzuat kontrolü: 26.10.2026

Kısaca

Gebe veya emziren çalışan günde 7,5 saatten fazla çalıştırılamaz (madde 9).
Gebe çalışan, sağlık raporuyla tespitinden doğuma kadar gece çalışmaya zorlanamaz; yeni doğum yapmış çalışan doğumu izleyen bir yıl gece çalıştırılamaz (madde 8).
100-150 kadın çalışanı olan işyerinde emzirme odası, 150’den çok kadın çalışanı olan işyerinde yurt kurulur (madde 13).

Bilgilendirme ve risk değerlendirmesi (madde 4, 6)

Gebe çalışan: Sağlık kuruluşundan alınan belge ile gebeliğini işverene bildiren çalışan. Emziren çalışan: Süt izni kullanan ve işverenini bilgilendiren çalışan. Yeni doğum yapmış çalışan: Doğum yapıp durumunu işverene bildiren çalışan.
Çalışan, gebelik ve emzirmeye başlama halinde işvereni bilgilendirir (madde 6/1).
İşveren kimyasal, fiziksel, biyolojik etkenleri ve çalışma süreçlerini değerlendirir; sonuca göre EK-I’deki genel ve özel önlemleri alır. EK-II ve EK-III’teki etken ve süreçleri de maruziyetin şekli, düzeyi ve süresi bakımından değerlendirir; psikososyal ve tıbbi faktörleri de dikkate alır (madde 6/2-3).
Çalışan, değerlendirme sonuçları ve alınacak önlemler hakkında bilgilendirilir (madde 6/4).

Risk çıkarsa ne yapılır? (madde 7)

Çalışma koşulları ve/veya saatleri, çalışanın risklere maruz kalmasını önleyecek şekilde geçici olarak değiştirilir.
Uyarlama mümkün değilse çalışan başka bir işe aktarılır.
Sağlık raporu gerekli görürse gebe çalışan daha hafif işte çalıştırılır; ücretinde kesinti yapılmaz. Aktarma mümkün değilse çalışanın isteği halinde ücretsiz izinli sayılması sağlanır; bu süre yıllık ücretli izin hesabında dikkate alınmaz.

Çalışma saatleri, gece çalışma ve izinler (madde 8-12)

Günlük süre: En fazla 7,5 saat (madde 9).
Gece: Gebelikte sağlık raporuyla tespitten doğuma kadar zorlanamaz; doğum sonrası bir yıl çalıştırılamaz; sonrasında sağlık raporu ile sakıncalı bulunduğu dönem boyunca da çalıştırılamaz (madde 8).
Muayene izni: Gebelik süresince periyodik kontroller için ücretli izin verilir (madde 11).
Analık ve süt izni: 4857 sayılı Kanun’un 74. maddesi hükümleri uygulanır (madde 10).
Doğum sonrası dönüş: Emziren çalışanın, doğum izni bitiminde ve işe başlamadan önce çalışmasına engel durumu olmadığının raporla belirlenmesi gerekir; hekim raporuyla sakıncalı bulunan çalışan, raporda belirtilen süre ve işlerde çalıştırılamaz (madde 12).

Emzirme odası ve yurt (madde 13-14)

100-150 kadın çalışan: Çalışma yerlerinden ayrı, işyerine en çok 250 metre uzaklıkta, EK-IV şartlarını taşıyan emzirme odası kurulur.
150’den çok kadın çalışan: 0-6 yaşındaki çocukların bırakılması, bakımı ve emzirme için işyerine yakın yurt kurulur; yurt 250 metreden uzaksa işveren taşıt sağlar.
İşverenler ortaklaşa oda ve yurt kurabilir veya kamu kurumlarınca yetkilendirilmiş yurtlarla anlaşma yapabilir (madde 13/3).
Sayı, işverenin belediye ve mücavir alan sınırları içindeki tüm işyerlerindeki kadın çalışan toplamı ile belirlenir; çocuğunun annesi ölmüş veya velayeti babaya verilmiş erkek çalışanlar da hesaba katılır (madde 13/4-5).
Odaya 0-1 yaş, yurda ilköğretime kayıt yaşını doldurmamış çocuklar alınır (madde 14).

Oda ve yurdun işletilmesi (madde 15-23)

Tüm gider işverene aittir; yer ayda en az bir kez işveren veya vekilince denetlenir (madde 21).
İşyeri hekiminin tıbbi gözetimi altındadır; kabulde çocuk muayenesi, kayıt ve gözlem kâğıtları tutulur (madde 17-18).
Personel: emzirme odasında her 10 çocuk için bir, yurtta her 20 çocuk için bir çocuk bakıcısı; en az birinin çocuk gelişimi alanından mezun olması aranır (madde 17).
Açılan oda ve yurtla ilgili bilgi ve belgeler açılıştan itibaren en geç 30 gün içinde rapor halinde Millî Eğitim Bakanlığı ile bağlı olunan Çalışma ve İş Kurumu İl Müdürlüğü’ne gönderilir (madde 23).

Sahada uygulama önerisi

Risk değerlendirmesine “gebe ve emziren çalışan” senaryosu ekleyin: hangi görevler EK-II ve EK-III’teki etkenlere maruz bırakır, alternatif görev ve vardiya nedir?
Çalışan bildirdiğinde işyeri hekimi ile birlikte yazılı bir uyarlama planı hazırlayın; bilgilendirme tutanağını çalışana imzalatın.
Kadın çalışan sayısını her yıl kontrol edin; eşiğe yaklaşınca oda veya anlaşmalı yurt planına başlayın.

Sınavda bu bilgi nasıl sorulur?

Sınavda böyle sorulur · sınav formatına uyarlanmış örnek

Gebe veya Emziren Kadınların Çalıştırılma Şartları Yönetmeliği’ne göre 150’den çok kadın çalışanı olan işyerinde işveren aşağıdakilerden hangisini yapmakla yükümlüdür?

Yalnızca emzirme odası kurmak
İşyerine yakın, 0-6 yaş çocuklar için yurt kurmak
Her kadın çalışana kreş ücreti ödemek
Yalnızca yarım gün çalışma izni vermek
Hiçbir yükümlülük yoktur

Doğru cevap: B. Madde 13/2: 150’den çok kadın çalışanı olan işyerlerinde 0-6 yaşındaki çocukların bırakılması, bakımı ve emzirme için işyerine yakın yurt kurulur. 100-150 kadın çalışanı olan işyerlerinde ise emzirme odası kurulur.

Sık sorulan sorular

Gebe çalışan en fazla kaç saat çalıştırılabilir?

Gebe veya emziren çalışan günde yedi buçuk saatten fazla çalıştırılamaz (madde 9).

Gebe çalışan gece çalıştırılabilir mi?

Gebe olduğu sağlık raporuyla tespit edildikten sonra doğuma kadar gece çalışmaya zorlanamaz; yeni doğum yapmış çalışan doğumu izleyen bir yıl boyunca gece çalıştırılamaz (madde 8).

Emzirme odası ne zaman zorunlu?

Yaşları ve medeni halleri ne olursa olsun 100-150 kadın çalışanı olan işyerlerinde zorunludur; 150’den çok kadın çalışan varsa yurt kurulur (madde 13).

Gebe çalışan hafif işe alınırsa ücret düşer mi?

Hayır. Sağlık raporu ile gerekli görülürse hafif işte çalıştırılır ve ücretinde kesinti yapılmaz (madde 7/3).

Bu konuyu soru çözerek pekiştirin

Madde atıflı, gerekçeli çözümlü soruları kayıt olmadan ücretsiz deneyin.

Ücretsiz soruları çöz

Sahada kullanacağınız evrakları mı arıyorsunuz?

Eğitim slaytları, risk analizleri, acil durum planları ve kontrol formları İSG doküman merkezinde. Dokümanlar sınav paketinden ayrı satılır.

Doküman merkezine git

Kaynaklar ve not

Dayanak: Gebe veya Emziren Kadınların Çalıştırılma Şartlarıyla Emzirme Odaları ve Çocuk Bakım Yurtlarına Dair Yönetmelik madde 1-26 ve geçici maddeler. EK-I, II, III (etkenler ve önlemler) ve EK-IV (oda ve yurt şartları) metinleri bu sayfada özetlenmemiştir. Mevzuat metinleri 26.10.2026 tarihinde kontrol edilmiştir. Güncel metin için mevzuat.gov.tr adresine bakın. Bu sayfa genel bilgilendirme amaçlıdır; bağımsız bir çalışma aracıdır, resmî kurumla bağlantısı yoktur.

Diğer rehberler

A, B, C sınıfı iş güvenliği uzmanı farkıHangi belge hangi işyerinde geçerli, bir üst sınıfa nasıl geçilir?6331 sayılı İSG Kanunu nedirTürkiye’de iş sağlığı ve güvenliğinin ana kanunu, kolay anlatım ve sınav notları.Risk değerlendirmesi nedirTehlike ile risk farkı, 5 adım, Fine-Kinney örneği ve yenileme süreleri.İSG kurulu nasıl kurulurKaç çalışanda zorunlu, kimler üye olur, toplantılar nasıl yapılır?Çalışan İSG eğitimi süreleriİşe başlama eğitimi, temel eğitim süreleri, tekrar aralıkları ve belgelendirme.Acil durum planı ve tatbikatDört acil durum ekibi, kaç çalışana kaç kişi, tatbikat ve plan yenileme süreleri.KKD işveren yükümlülükleriKKD ne zaman kullanılır, işveren neleri sağlar, çalışan nelere uyar?İş kazası bildirimiİşverenin kayıt, inceleme ve SGK bildirim yükümlülüğü, üç iş günü kuralı.Uzman ve hekim çalışma süreleriÇalışan başına aylık asgari süreler, tam gün eşikleri ve hesap örnekleri.Çalışmaktan kaçınma hakkıCiddi ve yakın tehlikede başvuru usulü, ücret hakkı, işyerini terk ve fesih.Yüksekte çalışma önlemleriTanım, toplu korumanın önceliği, yaşam hattı, iskele ve merdiven kuralları.İşyeri bina ve eklentileriAcil çıkış, yangın, havalandırma, aydınlatma, zemin, sosyal alanlar, kontrol listesi.KKD CE işareti ve kategorilerKKD alırken neye bakılır? CE, Türkçe kılavuz, uygunluk beyanı, kategori I-II-III.Gürültü yönetmeliği80, 85 ve 87 dB(A) ne demek? Hangi değerde ne yapılır?Elle taşıma işleriYük ne zaman riskli? Önce mekanik sistem, kaçınılmazsa Ek-1 faktörleri.Patlayıcı ortamlarBölge 0, 1, 2 ve 20, 21, 22 ne demek? Patlamadan korunma dokümanında neler olur?Asbestle çalışmaAsbest söküm kim yapar? İş planı, ölçüm, sağlık gözetimi ve 40 yıl kayıt.Lisans kodu nasıl alınırShopier’den ödeme, kod teslimi, “Lisans kodum var” alanı, 3 cihaz ve iade kuralı.Yeni Makine Emniyeti YönetmeliğiYürürlük tarihi, dijital talimat, önemli değişiklik, yazılım ve siber güvenlik.Yapı işlerinde İSGKoordinatör ne zaman gerekir? 30 iş günü, 20 çalışan ve 500 yevmiye eşikleri.İş ekipmanları ve periyodik kontrolPeriyodik kontrol kime yaptırılır? EKİPNET, sözleşme, günlük muayene ve yetki sınırı.Kimyasal maddelerle çalışmaGüvenlik bilgi formu, ikame, ölçüm, sağlık gözetimi ve kayıt saklama.Alt işverenlikAsıl iş, yardımcı iş, uzmanlık şartı, sözleşme maddeleri ve muvazaa riski.Çocuk ve genç işçilerGünlük 7-8 saat sınırı, 40 saat hafta tatili, 20 gün izin, yasak işler ve veli bilgilendirme.